Ở gần đèn có chắc sẽ sáng

#90ngayvietlach #ngay89

Trước giờ mình hay thắc mắc tại sao ngồi ở quán cà phê lại giúp mình tập trung làm việc. Tiếng ồn ào chắc chắn huyên náo hơn so với ở nhà, hiệu quả công việc cũng nhỉnh hơn. Ngồi ở quán nhiều giờ liền mà mình không đụng tới mạng xã hội với những cú lướt vô nghĩa. Môi trường xung quanh thật sự có tác động lên hành vi của mình?

Nhiều kênh youtube với nội dung Study With Me ngày càng nở rộ. Đó là một đoạn video kéo dài nhiều tiếng, được chèn danh sách nhạc nhẹ nhàng. Đính kèm hình nền diễn tả một con người thật đang ngồi học hay tranh vẽ dạng chuyển động lặp lại.

Một hình thức tương tự nữa là học nhóm trực tuyến, giữa nhiều người xa lạ. Mọi người sẽ làm việc, học tập cùng nhau thông qua phòng họp trực tuyến. Dù không có sự tương tác, họ chỉ hiện diện cùng nhau và ai nấy làm việc của mình. Chứng tỏ xã hội có nhu cầu thì người tạo nội dung mới rủ nhau làm nhiều như thế.

Cho đến mấy hôm trước, mình mới biết có một mô hình gọi là thuyết học tập xã hội, của bác Albert Bandura. Tất cả ví dụ trên đều dựa trên câu chuyện bắt chước hành vi lẫn nhau, con người có thể học một thông tin hay hành vi mới bằng việc quan sát người khác.

Thuyết này dẫn tới một phương pháp học gọi là học tập thông qua quan sát. Bạn sẽ học trong vô thức trước những thứ quan sát được ở bên ngoài. Ví dụ làm việc trong môi trường công sở, đôi khi mình thay đổi cách nói chuyện bằng cách chêm từ lóng học được từ đồng nghiệp. Trẻ con dễ ảnh hưởng bởi hành vi của bạn bè, thầy cô giáo ở trường.

Khả năng quan sát không chỉ là nhìn bằng mắt, mà còn thông qua nghe và đọc từ phương tiện sách, báo, phim ảnh, âm thanh.

3 khái niệm cốt lõi của thuyết học tập xã hội theo Bandura: học thông qua quan sát, tinh thần nội tại là nhân tố quan trọng, việc học không nhất thiết dẫn tới thay đổi trong hành vi.

Áp dụng theo hướng tích cực, tức tạo năng suất, thay đổi theo chiều hướng phát triển. Giống như việc bắt chước sự tập trung từ đám đông khi làm việc ngoài quán cà phê. Vận dụng vào giáo dục bằng cách tìm, định hình hướng tích cực để thay đổi hành vi của xã hội. Bao gồm giáo dục người khác và giáo dục chính bản thân mình.

Chủ động tìm, quan sát, tiếp xúc thường xuyên với hành vi, con người phù hợp. Rồi bạn sẽ học tập thành công hành vi mình cho là tốt. Tuy nhiên, bác Bandura nhấn mạnh học tập xã hội chỉ có ảnh hưởng, không nhất thiết dẫn tới biến đổi trong hành vi. Bởi lẽ để đạt danh hiệu ‘học sinh giỏi’, còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác (bạn có thể tìm đọc thêm).

Ngược lại, khi mình tiếp xúc thông tin, hành động tiêu cực trong thời gian dài như môi trường bạo lực, nhiều mâu thuẫn, bất mãn. Khả năng cao dẫn bạn tới việc bắt chước những gì mình học được.  

Theo mình, thuyết học tập xã hội có thể mang ra giải thích phần nào câu chuyện muôn thuở của các bậc phụ huynh xưa nay. Chọn bạn mà chơi, chọn gì đó mà ‘gần đèn thì sáng’. Và chưa chắc gần đèn mà sáng đâu nha, bởi nó còn phụ thuộc vào bạn nữa đó.

Cám ơn bạn đã đọc.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top